:: 2559 :: สกว. publication ::

ตลอดปี 2559 ผมมีโอกาสได้เข้าไปช่วยทำงานด้านการพัฒนาระบบหนังสือของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) นอกจากการทำแผนปฏิบัติการพัฒนาระบบหนังสือของ สกว. แล้ว (ซึ่งหวังว่าจะถูกนำไปใช้บ้างในอนาคต) เรายังเข้าไปทดลองปรับปรุงระบบการผลิตและการกระจายหนังสือใหม่ด้วย โดยทำงานร่วมกับพันธมิตรนักทำหนังสือมืออาชีพหลายแห่งในการผลิตหนังสือ สกว. โฉมใหม่ 8 เล่ม และจัดจำหน่ายทั่วประเทศโดยเคล็ดไทย

……….

หนังสือชุดแรกเป็นชุด สกว. คลาสสิก ซึ่งเป็นการนำงานวิจัยดีเด่นหรืองานวิจัยคัดสรรของ สกว. มาตีพิมพ์ใหม่ ผ่านบรรณาธิการมืออาชีพ จัดรูปเล่มอย่างสวยงามมีสไตล์ เพิ่มเติมบทนำหรือบทวิเคราะห์ส่งท้าย บางเล่มมีการจัดทำต้นฉบับเนื้อหาขึ้นมาใหม่เลย

เล่มล่าสุดที่เพิ่งเสร็จช่วงสิ้นปีและกำลังจะวางแผงทั่วประเทศคือหนังสือ “วิถีวิจัยในมหาสมุทรความรู้: ปัญญาจากประสบการณ์ของ 8 นักวิจัยชั้นครู”

หนังสือเล่มนี้มีเนื้อหาว่าด้วยหลักคิดและวิถีในการทำงานวิจัย ผ่านบทสัมภาษณ์เชิงลึกที่สะท้อนภูมิปัญญาจากประสบการณ์ของแปดนักวิจัยชั้นครู เพื่อเป็นบทบันทึกภูมิปัญญาที่สะสมมาทั้งชีวิตของนักวิจัยชั้นครูเหล่านั้น นำเสนอ “แก่น” ของการทำงานวิจัย และสร้างแรงบันดาลใจในการทำวิจัยให้แก่นักวิจัยและนักวิชาการรุ่นหลัง

เนื้อหาของหนังสือประกอบด้วยบทสัมภาษณ์ขนาดยาว 8 ชิ้น ได้แก่
– วิจารณ์ พานิช: วิจัยมา ปัญญาเกิด
– ปิยะวัติ บุญ-หลง: ผู้แผ้วถางงานวิจัยชาวบ้าน
– กาญจนา แก้วเทพ: วิจัยชุมชน-วิพากษ์สื่อ-วิเคราะห์สังคม
– ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ: ประวัติศาสตร์มีชีวิต
– ชัยวัฒน์ สถาอานันท์: มุมมองดวงตาค้างคาว
– อัมมาร สยามวาลา: มองความรู้ผ่านประมวลงานวิจัย
– ไกรสิทธิ์ ตันติศิรินทร์: มนุษย์กับการวิจัย
– ยงยุทธ ยุทธวงศ์: นักวิทยาศาสตร์ผู้ไม่หยุดสงสัย

เล่มนี้ สกว. ทำงานร่วมกับ WAY ผ่านการดูแลของอธิคม คุณาวุฒิ อาทิตย์ เคนมี และกองบรรณาธิการ WAY

อีกเล่มหนึ่งที่ได้รับความสนใจมากในปีที่ผ่านมาคือ หนังสือ “หนึ่งทศวรรษเวทีวิจัยมนุษยศาสตร์ไทย: แว่นตา อารมณ์ สังคม ความจริง”

หนังสือเล่มนี้รวบรวมบทความวิจัยและบทเสวนาคัดสรรจำนวน 11 เรื่อง จากการประชุมวิชาการเวทีวิจัยมนุษยศาสตร์ไทย ภายใต้การสนับสนุนของ สกว. ซึ่งดำเนินการมาครบหนึ่งทศวรรษ (พ.ศ. 2549-2559) ผ่านการวิเคราะห์และสังเคราะห์ภายใต้หัวข้อหลัก 4 หัวข้อ ได้แก่ แว่นตา สังคม อารมณ์ และความจริง ด้วยเล็งเห็นว่างานวิจัยสายมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ทำหน้าที่เป็นแว่นตาที่ทำให้เราเห็นถึงปรากฏการณ์ต่างๆ ของสังคมในแง่มุมที่แตกต่าง มีบทบาทในการเข้าใจและจรรโลงสังคม เห็นถึงความสำเร็จของอารมณ์และความรู้สึกของมนุษย์ในฐานะที่เป็นปุถุชน และสุดท้ายคือดำรงพันธกิจในการค้นหาวิเคราะห์ และทบทวนมโนทัศน์เรื่องความจริง

หนังสือเล่มนี้ได้รับเกียรติจาก ศ.ดร.สุวรรณา สถาอานันท์ และ ผศ.ดร.สุรเดช โชติอุดมพันธ์ เป็นบรรณาธิการและผู้เขียนบทนำ และเป็นการทำงานร่วมกันระหว่าง สกว. กับสำนักพิมพ์สยามปริทัศน์ในเครือเคล็ดไทย ภายใต้การดูแลต้นฉบับของ อนรรฆ พิทักษ์ธานิน

เนื้อหาของหนังสือประกอบด้วยบทความวิจัยและบทเสวนาคัดสรร ดังต่อไปนี้

ก. แว่นตา
– ศาสตร์การตีความเรื่องเล่าของปอล ริเกอร์ในการวิจัยทางการพยาบาล โดย ปกรณ์ สิงห์สุริยา
– พื้นที่แห่งอิตถีเพศในเรื่องของจัน ดารา โดย วรุณี อุดมศิลป
– สัจนิยมมหัศจรรย์ในวรรณกรรมไทยกับวาทกรรมแห่งความเป็นอื่น โดย สุรเดช โชติอุดมพันธ์

ข. อารมณ์
– มนุษยวิทยากับอารมณ์ โดย อภิญญา เฟื่องฟูสกุล
– ประชาธิปไตยแห่งอารมณ์และบทแนะนำสู่ทฤษฎีการร่นเวลาทางวัฒนธรรมของวิธีลิโอ โดย ดุษฎี วรธรรมดุษฎี
– ผ้าคลุมผม: ผัสสะและจินตนาการในสังคมมลายู โดย ศรยุทธ เอื่ยมเอื้อยุทธ

ค. สังคม
– ตัวตนคนพลัดถิ่น: ผู้ลี้ภัยชาวคาเร็นนีในจังหวัดแม่ฮ่องสอน โดย บัณฑิต ไกรวิจิตร
– ปีศาจทุนนิยมและอุปลักษณ์คนกินคน: ความรุนแรงเชิงเศรษฐกิจใน เหยื่อมาร โดย ชุติมา ประกาศวุฒิสาร
– จากเศษซากของพหุสังคมสู่รัฐล้มเหลว: พัฒนาการทางสังคม- เศรษฐกิจของพม่าหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดย ลลิตา หาญวงษ์

ง. ความจริง
– ความจริงและการหาความจริงทางมนุษยศาสตร์ โดย เจตนา นาควัชระ มารค ตามไท และธงชัย วินิจจะกูล
– การสร้างความเป็นไทยกระแสหลักและ “ความจริง” ที่ “ความเป็นไทย” สร้าง โดย สายชล สัตยานุรักษ์

เล่มที่สามที่เตรียมวางแผงอีกไม่นานคือ หนังสือ “การปฏิรูปการเมืองไทย: ฐานคิดและข้อเสนอว่าด้วยการออกแบบรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน ปี 2540”

หนังสือเล่มนี้เป็นการนำ “รายงานวิจัยเพื่อจัดทำข้อเสนอการปฏิรูปการเมืองไทย เสนอต่อคณะกรรมการพัฒนาประชาธิปไตย (คพป.)” เมื่อปี พ.ศ. 2538 จำนวน 15 เรื่อง ซึ่งเป็นชุดโครงการวิจัยดีเด่นด้านนโยบายสาธารณะ กลับมาจัดพิมพ์ใหม่เป็นเล่มเดียวในฐานะเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์

งานวิจัยชุดนี้กลายเป็นหนึ่งในฐานคิดและข้อเสนอสำคัญบนเส้นทางปฏิรูปการเมืองไทย ผ่านการออกแบบรัฐธรรมนูญ ฉบับ ‘ประชาชน’ ปี พ.ศ. 2540 ทั้งนี้ ในการจัดพิมพ์ครั้งนี้ยังได้ชำระต้นฉบับใหม่ โดยจัดแบ่งหมวดหมู่ใหม่ ดังต่อไปนี้

ก. รัฐธรรมนูญ
– รูปแบบและวิธีการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ โดย พูนศักดิ์ ไวสำรวจ
– พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญ โดย สมคิด เลิศไพฑูรย์
– สิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ (ศึกษารูปแบบการจำกัดสิทธิและเสรีภาพที่รัฐธรรมนูญให้ไว้อย่างเหมาะสม) โดย วรพจน์ วิศรุตพิชญ์
– ระบบการออกเสียงประชามติ โดย นันทวัฒน์ บรมานันท์

ข. รัฐสภา การเลือกตั้ง ประชามติ
– การปรับปรุงระบบพรรคการเมืองของไทย โดย บุญศรี มีวงศ์อุโฆษ
– ระบบการเลือกตั้งที่ลดการซื้อเสียงและให้โอกาสคนดีสมัครรับเลือกตั้งเพื่อทดแทนระบบการเลือกตั้งที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน โดย ไพฑูรย์ บุญวัฒน์
– การปรับปรุงระบบการทำงานของคณะกรรมาธิการของสภาให้มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น โดย ธงทอง จันทรางศุ
– ระบบการบริหารงานหน่วยธุรการของรัฐสภาที่เป็นอิสระ โดย มนตรี รูปสุวรรณ
– ระบบการเสนอและพิจารณาร่างกฎหมายการเงิน โดย อรพิน ผลสุวรรณ์ สบายรูป
– ระบบการควบคุมตรวจสอบรัฐบาลทางการเมืองที่เหมาะสม โดย สุรพล นิติไกรพจน์

ค. องค์กรอิสระ
– องค์กรของรัฐที่เป็นอิสระ โดย วิษณุ วรัญญู
– ศาลรัฐธรรมนูญและวิธีพิจารณาคดีรัฐธรรมนูญ โดย กมลชัย รัตนสกาววงศ์
– ระบบการตรวจสอบทุจริตของผู้ดำรงตำแหน่งระดับสูง โดย บวรศักดิ์ อุวรรณโณ
– การจัดตั้งองค์กรเพื่อสนับสนุนการเลือกตั้งให้เป็นไปด้วยความบริสุทธิ์ ยุติธรรม โดย ไพฑูรย์ บุญวัฒน์
– รูปแบบองค์กรที่ปรึกษาและให้คำแนะนำทางเศรษฐกิจและสังคม เพื่อประกอบการยกร่างบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ โดย ทิวา เงินยวง

ในการจัดพิมพ์ใหม่ครั้งนี้ ยังได้รับเกียรติจากศ.นพ.ประเวศ วะสี และศ.ดร.บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ผู้มีส่วนสำคัญในการสร้างสรรค์งานวิจัยชุดนี้เมื่อครั้งดำรงตำแหน่งประธานและเลขานุการของคณะกรรมการพัฒนาประชาธิปไตย (คพป.) ตามลำดับ ทั้งสองท่านให้ความกรุณาเขียนคำนำฉบับพิมพ์ครั้งใหม่นี้ด้วย

นอกจากนั้น ยังมีบทวิเคราะห์ส่งท้ายจาก รศ.สมชาย ปรีชาศิลปกุล ด้วย อาจารย์สมชายได้กลับไปอ่านรายงานวิจัยชุดดังกล่าวอีกครั้งหลังจากเวลาผ่านไปร่วมสองทศวรรษ เพื่ออธิบายตำแหน่งแห่งที่ของรายงานวิจัยชุดนี้ในประวัติศาสตร์การเมืองไทยร่วมสมัย ตั้งแต่ช่วงหลังเหตุการณ์พฤษภาคม พ.ศ. 2535 ผ่านการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับปี พ.ศ. 2540 จนถึงช่วงวิกฤตการเมืองไทยตลอดทศวรรษที่ผ่านมา ท้ายที่สุด อาจารย์สมชายยังได้ประเมินผลสำเร็จและข้อจำกัดของรายงานวิจัยชุดดังกล่าวด้วย

เล่มนี้ สกว.ทำงานร่วมกับสำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน ภายใต้การดูแลของ ธนาพล อิ๋วสกุล

……….

อีกชุดหนึ่งคือชุดผลึกความรู้: งานวิจัยฉบับเคี้ยวง่าย ซึ่งเป็นการนำงานวิจัยที่น่าสนใจของ สกว. มาเล่าเรื่องใหม่ ผ่านปากคำของนักวิจัยในรูปแบบบทสัมภาษณ์เชิงลึกขนาดยาว สอดแทรกด้วยล้อมกรอบผลการวิจัยหรือข้อมูลเชิงประจักษ์ที่น่าสนใจจากการวิจัย ชุดหลังนี้ตั้งใจจะให้งานวิจัยดีๆ ส่งผ่านไปนอกวงวิชาการ สู่สาธารณชนวงกว้างในรูปแบบที่เข้าใจง่าย อ่านสนุก ขนาดกระชับเหมาะมือ และราคาถูก

ในปี 2559 สกว.ทำงานร่วมกับ WAY จัดทำหนังสือชุดนี้ออกมา 5 เล่ม 5 เรื่อง ได้แก่

(1) Aging Society – ชาญชรา ก้าวสู่สังคมสูงวัยด้วยความรู้และปัญญา โดย วรเวศม์ สุวรรณระดา

(2) Re-learning – จากเรียนรู้สู่เรียนคิด โดย สุธีระ ประเสริฐสรรพ์

(3) Corruption – คอร์รัปชั่นในสังคมสีเทา โดย เดือนเด่น นิคมบริรักษ์

(4) The Border – คน พรมแดน รัฐชาติ โดย ยศ สันตสมบัติ

(5) Nonviolence – สันติวิธี เส้นทางสู่สันติภาพ โดย ชัยวัฒน์ สถาอานันท์

……….

นอกจากนั้น ปี 2559 สกว. ยังกลับเข้าไปเป็นสมาชิกของสมาคมผู้จัดพิมพ์และผู้จำหน่ายหนังสือแห่งประเทศไทย (PUBAT) และเข้าร่วมออกบูธในงานสัปดาห์หนังสือแห่งชาติ (ปลายมีนาคมถึงต้นเมษายน 2559) และมหกรรมหนังสือระดับชาติ (ตุลาคม 2559) ที่ศูนย์สิริกิติ์ อีกด้วย

นักอ่านที่สนใจสามารถหาซื้อหนังสือ สกว. โฉมใหม่ได้ตามร้านหนังสือทั่วประเทศผ่านสายส่งเคล็ดไทย หรือจะมาซื้อหนังสือในราคาพิเศษได้ที่ร้านหนังสือ สกว. ชั้น 14 ตึก SM Tower ซึ่งเป็นอาคารสำนักงานของ สกว. หนังสือเก่าๆ หลายเล่มขายในราคาลดพิเศษ หรือจะรอมาเดินซื้อในงานหนังสือก็ได้นะครับ

ปี 2560 ผมคงไม่ได้ลุยทำงานหนังสือกับ สกว.ต่อ เพราะได้เสนอระบบและแนวทางการทำงานต่างๆ รวมถึงทำหนังสือตัวอย่างให้เห็นตามที่ตั้งใจแล้ว ก็หวังว่าทีมงาน สกว. จะเดินหน้าลุยต่อ เอางานวิจัยดีๆ แปลงสภาพเป็นหนังสือดีๆ มีสไตล์ ออกสู่สาธารณชนวงกว้างอย่างสร้างสรรค์ เพื่อสร้างปัญญาให้สังคมไทย

ยังไงก็อย่าหยุดแค่ปีเดียวนะครับ

……….

Print Friendly