แด่ Paul Wellstone นักการเมืองชั้นดี

วันที่ 25 ตุลาคม 2545  วงการเมืองอเมริกัน ได้สูญเสียนักการเมือง เจ้าของสมญา “บุรุษเหล็ก ผู้ทวนกระแส” … Paul Wellstone … ด้วยอุบัติเหตุเครื่องบินตก ก่อนหน้าการเลือกตั้งสมาชิกรัฐสภาเพียงสองสัปดาห์

Paul Wellstone เป็นสมาชิกวุฒิสภา รัฐ Minnesota สังกัดพรรค Democrat  นับเป็นนักการเมืองที่มีความเป็น liberal มากที่สุดคนหนึ่งในรัฐสภาปัจจุบัน

คำว่า liberal นั้น ภาษาไทย อาจแปลว่า “เสรีนิยม” ซึ่งกินความได้ไม่ครบถ้วน เพราะ liberal นั้น มีความหมายในมิติของผู้ที่พยายามทำความเข้าใจและเคารพความคิดเห็นของผู้อื่น และผู้ที่สนับสนุนการ “เปลี่ยนแปลง” ทางการเมืองและสังคมอย่างเป็นขั้นเป็นตอน

นักการเมือง liberal ในบริบทการเมืองอเมริกัน เป็นพวกที่ใจกว้างต่อความแตกต่างของคนและวิถีชีวิตของแต่ละคน โดยเชื่อว่า รัฐบาลไม่ควรเข้าไปยุ่งเกี่ยวกับชีวิตส่วนตัวของประชาชน เช่น เรื่องสุขภาพ การทำแท้ง ศาสนา ความเชื่อ ความรัก เป็นต้น  แต่ความคิดทางเศรษฐกิจนั้น กลับส่งเสริมให้ “รัฐ” มีบทบาทในการกระจายความมั่งคั่งให้เป็นธรรม และสนับสนุนนโยบายสวัสดิการสังคม หาใช่สนับสนุนนโยบายเศรษฐกิจแบบตลาดเสรีไม่

Wellstone เป็นลูกผู้อพยพชาวรัสเซีย ลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภาครั้งแรก เมื่อปี 1990 โดยก่อนหน้านั้นเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย สอนหนังสือในคณะรัฐศาสตร์มา 21 ปี  ไม่เคยเล่นการเมืองมาก่อน Wellstone หาเสียงอย่างหนักด้วยการขับรถสีเขียวเก่า ๆ เดินทางทั่ว Minnesota จนเป็นสัญลักษณ์ประจำตัว ท้ายที่สุด “ม้ามืด” รายนี้เป็นผู้สมัครเพียงคนเดียวในประเทศที่สามารถโค่นเจ้าของเก้าอี้เดิมได้ในการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาปีนั้น

 

ประวัติการลงคะแนนเสียง ตลอดระยะเวลา 12 ปีในรัฐสภา ของ Wellstone ชี้ชัดว่า เขามี  “จุดยืน” ที่คงเส้นคงวาในความเป็น liberal อย่างยิ่ง ไม่ว่าในยุค Republican หรือ Democrat ครองอำนาจ  แม้ว่า “ความเป็นตัวของตัวเอง” ในหลายครั้งจะทำให้คะแนนนิยมทางการเมืองของตัวเองตกต่ำลงก็ตาม

ปัจจุบัน Wellstone เป็นผู้หนึ่งที่วิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลของประธานาธิบดี George W. Bush, Jr. อย่างรุนแรงมาโดยตลอด โดยเฉพาะนโยบายต่างประเทศต่อประเทศอิรัก ล่าสุด เขาเป็นหนึ่งในเสียงข้างน้อย 23 เสียง ที่ลงมติ “ไม่เห็นด้วย” ในการให้อำนาจประธานาธิบดีใช้กำลังทหารกับประเทศอิรัก นับเป็นสมาชิกวุฒิสภาพรรค Democrat เพียงคนเดียวในหมู่สมาชิกที่ต้องลงเลือกตั้งใหม่แต่กลับลงมติสวนกระแสสังคมอเมริกัน  แม้รู้ตัวว่าคะแนนนิยมของตนตามหลังคู่แข่งอยู่ในขณะนั้นก็ตาม

แม้เมื่อครั้งประธานาธิบดี Bill Clinton เสนอร่างกฎหมายปฏิรูประบบสถาบันการเงินครั้งใหญ่ เมื่อปี 1999 ซึ่งมีเป้าหมายลดการกำกับดูแลสถาบันการเงิน โดยให้ธนาคารพาณิชย์ บริษัทหลักทรัพย์ บริษัทประกัน สามารถประกอบธุรกิจข้ามประเภทได้ และสามารถควบรวมกิจการกันได้โดยง่าย  Wellstone ก็เป็น 1 ใน 8 เสียงในวุฒิสภาที่คัดค้านร่างกฎหมายดังกล่าว ด้วยเกรงว่าจะทำลายเสถียรภาพของระบบการเงิน และบั่นทอนบทบัญญัติเก่า ที่ระบุให้ธนาคารพาณิชย์ต้องให้เงินกู้แก่เขตพื้นที่ยากจนเป็นพิเศษ

นอกจากนั้น ในช่วงปลายสมัยประธานาธิบดี Bill Clinton ได้มีการเสนอร่างกฎหมาย Permanent Normal Trade Relation ให้มีการปฏิบัติทางการค้าต่อประเทศจีนเสมอด้วยประเทศอื่น ๆ อย่างถาวร โดยการลดภาษีนำเข้าสินค้าจากประเทศจีน เป็นต้น

กฎหมายดังกล่าวเป็นการเปลี่ยนแปลงกฎหมายยุคหลังสงครามเย็น ที่ระบุว่า สหรัฐอเมริกาจะให้สิทธิพิเศษทางการค้าแก่ประเทศคอมมิวนิสต์ก็ต่อเมื่อมีการทบทวนความก้าวหน้าด้านสิทธิมนุษยชนในประเทศเหล่านั้นเป็นระยะ ๆ   กฎหมายฉบับดังกล่าวได้รับเสียงสนับสนุนจากรัฐสภาอย่างท่วมท้น ด้วยความหวังว่าจะหนุนส่งผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจระหว่างทั้งสองประเทศ  Wellstone เป็น 1 ใน 13 เสียงที่คว่ำร่างกฎหมายดังกล่าวในวุฒิสภา โดยอ้างเหตุผลความล้าหลังด้านสิทธิมนุษยชนในประเทศจีน

วรรคทองของ Wellstone ที่ทุกคนจำได้ดีคือ คำวิพากษ์วิจารณ์พรรค Democrat ในยุค Clinton ว่า “พรรคเราได้สูญเสียจิตวิญญาณ Democrat ไปเสียแล้ว”

ทั้งนี้ Wellstone ยังได้ชื่อว่าเป็นนักต่อสู้ เพื่อทหารผ่านศึก หลักประกันสุขภาพของประชาชน สิทธิมนุษยชน และสิ่งแวดล้อมคนสำคัญ รวมถึง เป็นผู้ส่งเสริมธุรกิจขนาดย่อม และการสร้างงานอีกด้วย

 

การเสียชีวิตของ Wellstone ทำให้ศึกการเลือกตั้ง “กลางเทอม” ในวันที่ 5 พฤศจิกายน 2545  ซึ่งมีสมาชิกวุฒิสภาพ้นจากตำแหน่งจำนวน 1 ใน 3 ของทั้งหมด ทวีความดุเดือดมากยิ่งขึ้น ปัจจุบัน พรรค Democrat เป็นฝ่ายครองเสียงข้างมากในวุฒิสภา โดยมีเสียงมากกว่าพรรค Republican เพียงหนึ่งเสียงเท่านั้น (51 ต่อ 49 เสียง ส่วนอีก 1 เสียงไม่สังกัดพรรค) การสูญเสียที่นั่งเพียง 1 ตำแหน่งย่อมมีผลไป-กลับอย่างสำคัญ

ขณะที่พรรค Republican ชูธงหาเสียงด้วยนโยบายต่างประเทศ โดยเฉพาะเรื่องอิรัก และความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน  พรรค Democrat กลับชูธงเรื่องเศรษฐกิจที่ตกต่ำในยุครัฐบาลชุดนี้เป็นสำคัญ

ท่าทีและอารมณ์ของชาวอเมริกันในภาวะปัจจุบันเป็นเช่นไร ผลการเลือกตั้งคงสะท้อนได้ระดับหนึ่งว่า ปากท้องหรือสงคราม อย่างใดสำคัญกว่ากัน

ประเด็นทิ้งท้ายที่น่าสนใจ ก็คือ การเลือกตั้งเมื่อปี 1992 เมื่อคราว George W.Bush ผู้พ่อ พ่ายแพ้ต่อ Bill Clinton ครั้งนั้นก็สู้กันด้วยประเด็นการเมืองเช่นนี้  แต่คราวนั้นคนอเมริกันสนใจปากท้องมากกว่า แม้ Bush ผู้พ่อเพิ่งนำพาชัยชนะจากสงครามอิรักก็ตามที

อีกประเด็นหนึ่งก็คือ การเลือกตั้งในช่วงหลัง เมื่อผู้สมัครรับเลือกตั้งของพรรคใดเสียชีวิต คะแนนนิยมของพรรคนั้น (ในเขตเลือกตั้งนั้น) กลับเพิ่มสูงขึ้น หลายครั้งที่ผู้เสียชีวิตกลับได้รับเลือกตั้ง โดยชนะคู่แข่งที่ยังมีลมหายใจ (แต่กรณีนี้ กฎหมายของรัฐ Minnesota ให้เปลี่ยนผู้สมัครได้ หากเสียชีวิตก่อนการเลือกตั้งเกิน 4 วัน)

ผลการเลือกตั้งครั้งนี้จะเป็นเช่นไร ยากที่จะทำนาย แต่ที่แน่นอน ก็คือ บัดนี้ สังคมการเมืองอเมริกันได้สูญเสียนักการเมืองน้ำดีคนหนึ่งอย่างไม่หวนกลับ

แม้นักการเมืองที่เป็นอรหันต์และมีใจพิสุทธิ์จักไม่มีจริงในโลกแห่งการเมือง ไม่ว่าในประเทศใด แต่ Wellstone ได้พิสูจน์ตัวเองให้เห็นตลอดระยะเวลา 12 ปีว่า  “นักการเมืองชั้นดี” เป็นกันเช่นไร

นักการเมืองชั้นเลวที่มีอยู่เกลื่อนสภาในบางประเทศ ควรสำเหนียกและทบทวนตนเอง

หมายเหตุ :

1. ผลการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาทั่วประเทศ ปรากฏว่า พรรค Republican เอาชนะพรรค Democrat ได้ และพลิกกลับมาครองเสียงข้างมากในวุฒิสภาได้สำเร็จ ภายหลังการเลือกตั้ง พรรค Republican มี 51 ที่นั่ง พรรค Democrat มี 48 ที่นั่ง และมีผู้สมัครอิสระได้รับเลือกตั้ง 1 ที่นั่’

2. ผลการเลือกตั้งสมาชิกวุฒิสภาของรัฐ Minnesota ปรากฏว่า Walter Mondale อดีตรองประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ผู้เป็นตัวแทน Paul Wellstone ลงแข่งขันชิงตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา ประสบความพ่ายแพ้ต่อ Norm Coleman แห่งพรรค Republican

 

ตีพิมพ์: หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ ฉบับวันที่ 30 ตุลาคม 2545

Print Friendly