แม้ว่าอาจารย์มหาวิทยาลัยหลายท่านยังคงจัดสอบในห้องเรียนอยู่ ผมเองนั้นเลิกวัดผลด้วยการสอบไปนานแล้ว ส่วนหนึ่งเพราะสาขาวิชาผมไม่ต้องการความจำแบบต้องรู้รายละเอียด ประกอบกับส่วนใหญ่ผมสอนระดับปีสูงหรือระดับบัณฑิตศึกษา ก็จึงแทบจะไม่วัดผลด้วยการสอบ ตลอดหลายปีที่ไปเรียนปริญญาเอกในต่างประเทศ ผมเองได้สอบข้อเขียนอยู่เพียง 2 ครั้ง นอกเหนือจากนั้นก็เขียนบทความวิชาการเพื่อทดสอบความรู้ทั้งสิ้น
สำหรับการศึกษาระดับสูง ผมคิดว่านักศึกษาควรจะต้องใช้ความคิดกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งอย่างเป็นระบบ เป็นชุดความคิดที่ใหญ่กว่าเพียงการตอบคำถามบางคำถาม สิ่งที่ควรสอนมากกว่าเนื้อหาความรู้ที่มีอยู่แล้วคือสอนให้รู้จักประกอบสร้างความรู้ให้เป็นงานเขียนของตนเอง ยิ่งในระดับปริญญาโทและเอกทางสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ ถึงที่สุดแล้วนักศึกษาจะต้องเขียนบทความวิชาการหรือตัวเล่มวิทยานิพนธ์ หากไม่เร่งฝึกเขียนอย่างจริงจัง ก็คงไม่มีทางเขียนงานใหญ่ๆ ให้สำเร็จด้วยตนเองได้ในที่สุด
ถ้าไม่นับว่างานเขียนของนักศึกษามีปัญหาตั้งแต่การตั้งโจทย์ของการศึกษาแล้ว คือถ้ายกปัญหาของการค้นคว้าวิจัยออกไปก่อน สมมติว่าคุณทำวิจัยเป็นแล้ว หรือทำยังไม่เป็นก็แล้วแต่ ขอให้เข้าใจว่า ปัญหาการเขียนเป็นคนละส่วนกับปัญหาการทำวิจัย แม้ว่ามันจะแยกออกจากกันได้ยากยิ่งนักก็ตาม ในข้อเขียนนี้ ผมอยากจะเสนอเฉพาะปัญหาของงานเขียนที่พบบ่อย
